U dzieci, u których po raz pierwszy występują typowe świsty wydechowe, zazwyczaj rozpoznajemy obturacyjne zapalenie oskrzeli. Przebycie infekcji wirusami HRV i RSV może być związane z częstszym występowaniem astmy oskrzelowej u dzieci w wieku wczesnoszkolnym i szkolnym [2]. Napad astmy a astma alergiczna. Astma alergiczna występuje częściej u dzieci i osób w młodym wieku niż u dorosłych. Często pojawieniu się choroby towarzyszy atopia, czyli wrodzona tendencja do nadprodukcji przeciwciał klasy E odpowiadających za reakcje alergiczne, co zwiększa prawdopodobieństwo, że u danej osoby wystąpi uczulenie Kiedy dzieci zaczynają chodzić do przedszkola często są leczone na nawrotowe zapalenie oskrzeli albo płuc, a to może być już astma. Jeżeli zapalenia płuc czy oskrzeli u dzieci przebiegają nawrotowo i bezgorączkowo, to prawdopodobieństwo występowania astmy jest duże. Astma oskrzelowa u dzieci rozpoczyna się najczęściej około 3 Astma – przyczyny, objawy, leczenie astmy oskrzelowej. 31.03.2021. Astma oskrzelowa to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, która prowadzi do niekontrolowanego skurczu oskrzeli. Objawy astmy to m.in. świszczący oddech, duszność, uporczywy, męczący kaszel. Objawy te mają zmienną częstość i nasilenie, mogą być powodowane Alergiczna i poinfekcyjna astma oskrzelowa.Czym jest astma i jakie jest jej podłoże przyczynowe? Jak bezpiecznie, przy pomocy preparatów roślinnych, wspomaga Astma – jedna ze składowych marszu alergicznego. Astma jest również jednym z elementów tzw. marszu alergicznego u dzieci, czyli stopniowego przechodzenia jednej formy alergii w drugą. Początek stanowi alergia pokarmowa, po czym są to kolejno: atopowe zapalnie skóry (AZS), astma oskrzelowa, alergiczny nieżyt nosa. . Astma oskrzelowa jest przewlekłą, zapalną chorobą dróg oddechowych. Astma to choroba o zmiennym przebiegu, jej objawy trudno przewidzieć. Czasem dolegliwości pojawiają się kilka razy w ciągu doby, czasem kilka razy w miesiącu, ich nasilenie także może się bardzo różnić. U chorych na astmę oskrzela kurczą się zbyt łatwo i zbyt mocno, i cały czas toczy się w nich proces zapalny, co w końcu prowadzi do niekorzystnej przebudowy tkanki. Jakie są przyczyny i objawy astmy? Na czym polega diagnostyka astmy i jej leczenie? Spis treściAstma - rodzajeAstma - przyczyny i czynniki ryzykaAstma - objawyAstma - jak zahamować atak?Astma - diagnostykaAstma - leczenieAstma - leki biologiczneAstma a dieta i sport Astma (łac. asthma, inaczej także dychawica oskrzelowa), to przewlekła, nieuleczalna zapalna choroba dróg oddechowych, która prowadzi do ograniczenia wydolności dróg oddechowych w wyniku niekontrolowanych skurczów oskrzeli oraz gromadzenia się w nich gęstego śluzu. Objawy astmy oskrzelowej mogą więc pojawiać się i zanikać, ale stan zapalny w drogach oskrzelowych trwa stale. Każdego roku z powodu astmy i jej następstw (np. przewlekłej obturacyjnej choroby płuc) na całym świecie umiera rocznie około 180 tysięcy osób. Szacuje się, iż na astmę choruje na świecie – w zależności od kraju – od 1 do 18% populacji. Według WHO – Światowej Organizacji Zdrowia – jest to globalnie ponad 235 milionów osób, które nie mogą spokojnie, bezpiecznie oddychać. Dużą grupę stanowią dzieci. W Polsce na astmę choruje około 4 milionów osób. Według badania ECAP na astmę choruje w Polsce około 11% dzieci w wieku 6–14 lat i około 9% populacji dorosłych. To choroba, której nie wolno bagatelizować - nieleczona lub leczona niewłaściwie może prowadzić do wielu powikłań. Astmatyk może też ciężej przechodzić infekcje dróg oddechowych, krztusiec. Tutaj przeczytasz o tym co grozi astmatykom zarażonym koronawirusem Astma - objawy i leczenie Astma - rodzaje Ze względu na etiologię wyróżnia się: astmę alergiczną - zewnątrzpochodną, w rozwoju której główną rolę odgrywa alergia. Jeśli udowodniono udział immunoglobuliny E w patogenezie astmy, jest ona określana mianem astmy IgE-zależnej. W astmie alergicznej, podobnie jak w innych chorobach alergicznych, dochodzi do reakcji układu odpornościowego na substancję, która teoretycznie nie powinna jej wywołać i u osób zdrowych nie wywołuje. astmę niealergiczną - wewnątrzpochodną, czyli taką, w której nie udaje się wykryć udziału znanych alergenów i udziału swoistych IgE w wyzwalaniu objawów choroby Ze względu na etiologię można wyróżnić jeszcze jedną postać astmy − astmę zawodową. Wśród chorób zawodowych astma jest najczęstszą chorobą układu oddechowego. Najbardziej na jej wystąpienie są narażone pielęgniarki oraz osoby pracujące w rolnictwie, przy pracach malarskich i w usługach sprzątania. Ze względu na stopnie ciężkość choroby wyróżnia się: astmę sporadyczną astmę przewlekłą lekką astmę przewlekłą umiarkowaną astmę przewlekłą ciężką Ze względu na ocenę odpowiedzi na leczenie i szacowanie przyszłego ryzyka wyróżnia się: astmę w pełni kontrolowaną, kiedy pacjent na co dzień nie ma objawów choroby lub są one minimalne i nie wpływają na codzienną aktywność życiową, chory nie musi stosować leków ratunkowych, a jego czynność płuc jest prawidłowa astmę częściowo kontrolowaną, kiedy objawy pojawiają się częściej niż 2 razy w tygodniu, chory z powodu astmy budzi się w nocy, po lek ratunkowy sięga częściej niż 2 razy w tygodniu lub ma zaburzenia czynności płuc w badaniu czynnościowym astmę niekontrolowaną, kiedy objawy są częste, pojawiają się nawet kilka razy dziennie, również w nocy, występuje zwiększona potrzeba stosowania leków ratunkowych, wyniki badań czynnościowych układu oddechowego są złe, a choroba istotnie utrudnia codzienne funkcjonowanie Szczególną postacią astmy niekontrolowanej jest tzw. astma trudna (diffi cult-to-treat asthma), rozpoznawana wówczas, gdy nie udaje się uzyskać kontroli choroby mimo stosowania intensywnego standardowego leczenia zgodnego z wytycznymi ekspertów. Astma - przyczyny i czynniki ryzyka Najczęściej astma oskrzelowa ma podłoże alergiczne – jest reakcją układu oddechowego na kontakt z alergenem. Największe znaczenie mają tu alergeny wziewne – cząsteczki wdychane z powietrzem. Jakie alergeny najczęściej mogą prowokować pojawienie się astmy? - To roztocza kurzu domowego, pyłki roślin, grzyby pleśniowe, sierść zwierząt. Wywołują one stan zapalny w układzie oddechowym – rumień, obrzęk błony śluzowej oskrzeli, powodując skurcz oskrzeli i nadmiar wydzieliny. To z kolei powoduje duszności i kaszel, bo chory jest zmuszony do odkrztuszania nadmiaru śluzu, wydzielanego przez zapalnie zmienione oskrzela - mówi dr. n. med. Piotr Dąbrowiecki, alergolog z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii WIM, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP. - Astma częściej występuje u osób z atopią, częściej u tych, których rodzice lub dziadkowie chorowali na astmę lub alergię - podkreśla dr Piotr Dąbrowiecki. - Ponadto badania pokazują, że także otyłość może zwiększać ryzyko zachorowania, gdyż nadmiar tkanki tłuszczowej to miejsce, gdzie tworzą się duże ilości zapalnych cząsteczek, podtrzymujących procesy zapalne w płucach - dodaje. Inny rodzaj astmy mogą wywołać niektóre substancje lecznicze, na przykład kwas acetylosalicylowy (tzw. astma aspirynowa) czy stosowane w terapii chorób układu krążenia betablokery. Czynnikiem ryzyka rozwoju astmy u dzieci są częste infekcje dróg oddechowych. Astma oskrzelowa może też być kolejnym etapem choroby alergicznej – u pacjentów, którzy wcześniej cierpieli z powodu alergicznego nieżytu nosa czy też atopowego zapalenia skóry. I jak w przypadku chorób alergicznych – znaczenie może mieć genetyczna podatność na rozwój choroby. Zanieczyszczenie powietrza też przyczynia się do rozwoju astmy. Dzieci urodzone w Londynie w czasie znacznego nasilenia smogu, tzw. „great smog”, miały znacznie wyższe wskaźniki zapadalności na astmę w dzieciństwie. - Przeprowadzono wiele badań naukowych, które ten związek potwierdzają - mówi dr Piotr Dąbrowiecki. Cząsteczki pyłów, gazów, patogennych drobnoustrojów przedostających się do układu oddechowego wraz z wdychanym powietrzem, uszkadzają go, wywołują przewlekły stan zapalny. I szczególnie widać to w przypadku dzieci, także tych jeszcze nie narodzonych, bo ciąża to okres szczególnej wrażliwości na toksyny, alergeny i wszelkie patogeny. To właśnie ze względu na zanieczyszczenie środowiska mieszkańcy miast dwa razy częściej chorują na astmę - wyjaśnia ekspert. dr. n. med. Piotr Dąbrowiecki, alergolog z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii WIM, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP Astmę możemy zdiagnozować na każdym etapie życia. Od razu zresztą trzeba zaznaczyć, że istnieją dwa rodzaje astmy: alergiczna i niealergiczna. Ta druga może ujawniać się później, zwykle po 40. tym roku życia i często przypomina POChP, czyli przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, która na ogół jest konsekwencją palenia papierosów. Astma alergiczna może ujawnić się już w okresie niemowlęctwa, ale zazwyczaj w wieku szkolnym. Jednak i ona może być zdiagnozowana późno, w wieku dorosłym. Astma - objawy Objawy astmy to: dokuczliwe uczucie duszności, związane z obkurczeniem się oskrzeli, które pojawia się najczęściej w nocy i nad ranem, a także kilka minut po forsownym wysiłku. kaszel świszczący oddech ucisk w klatce piersiowej Dolegliwości najczęściej mają charakter napadowy. Mogą się pojawić nagle, w nocy, może je wywołać zimne powietrze, stres, duży wysiłek fizyczny czy infekcja. Przyczyną napadowej duszności może być również smog, czyli wysokie zanieczyszczenie powietrza. Napadom astmy alergicznej sprzyja kontakt z alergenem. Bez odpowiedniego leczenia dolegliwości nasilają się, dochodzi do trwałego upośledzenia funkcjonowania dróg oddechowych. Nie u wszystkich chorych występują wszystkie objawy. Zdarza się, że kaszel jest jedynym objawem astmy oskrzelowej. dr. n. med. Piotr Dąbrowiecki, alergolog z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii WIM, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP Kiedy, w jakich sytuacjach można podejrzewać, że to astma, a nie „zwykła” alergia czy też POChP? - Jeśli chory mówi, że ma ataki duszności, szczególnie w nocy lub po wysiłku fizycznym, jeśli w drugiej połowie nocy, a zwłaszcza nad ranem pojawia się kaszel, jeśli nawet niewielki wysiłek fizyczny na świeżym powietrzu wywołuje kaszel, a podczas oddychania słychać świsty, zaś po zastosowaniu leków na astmę powyższe objawy znikają, to wszystko przemawia za astmą. Natomiast astma i POChP często się na siebie nakładają. Niestety, około 20% chorych na astmę pali tytoń, a palacze to grupa, z której rekrutuje się najwięcej chorych z POChP. Astma - jak zahamować atak? W czasie napadu astmatycznego, szczególnie podczas silnego ataku, często potrzebna jest natychmiastowa pomoc. Nawet bardzo regularne przyjmowanie leków i staranna kontrola astmy nie ustrzegą chorego przed pojawieniem się duszności. Jeśli w przeciągu 20 minut od podania leku skurcz oskrzeli nie mija, należy podać drugą dawkę lekarstwa. Jeśli i tym razem atak nie ustępuje, natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe! Gwałtowny skurcz oskrzeli powoduje charakterystyczny świszczący oddech oraz uniemożliwia nabranie powietrza. Co zatem należy w takiej sytuacji? Przede wszystkim należy zachować spokój, ponieważ panika może dodatkowo pogorszyć stan chorego. Niezbędne jest podanie leku szybko rozkurczającego oskrzela, który zaczyna działać natychmiast, dzięki czemu w ciągu kilku minut chory może swobodniej oddychać. W trakcie ataku astmy nie powinno się przyjmować pozycji leżącej, ponieważ utrudnia ona oddychanie. Najlepiej jest wtedy siedzieć lub stać podpierając się łokciami o parapet lub stół. Gdy skurcz minie, nie wolno zostawiać chorego bez opieki. Należy zapewnić mu spokój i poczekać aż zupełnie wróci do stanu równowagi oddechowej. Astma - diagnostyka Rozpoznanie astmy bazuje na ocenie charakterystycznych dla tej choroby objawów oraz dokładnym wywiadzie lekarskim. Potwierdzeniem jest wynik badania spirometrycznego, oceniającego funkcjonowanie układu oddechowego albo testy prowokacyjne, czyli poddanie pacjenta działaniu czynnika, który wywołuje napad astmy. Prosty test na astmę. Pomiar poziomu tlenku azotu (FeNO) w wydychanym powietrzu Pewne kłopoty może sprawiać diagnostyka u małego dziecka, u którego w pierwszej kolejności zwykle podejrzewa się nawracające infekcje dróg oddechowych. Jednak i z tym doświadczony lekarz powinien sobie poradzić, zwłaszcza że wraz z rozwojem dziecka objawy stają się bardziej czytelne. Astma - leczenie Astmy nie można wyleczyć, jednak możliwa jest jej kontrola – doraźna, czyli zapobieganie zaostrzeniom – występowaniu dolegliwości lub przynajmniej ich znaczne ograniczenie i złagodzenie oraz długofalowa – powstrzymanie postępu choroby i trwałego spadku wydolności układu oddechowego. Wg Światowej Inicjatywy na Rzecz Zwalczania Astmy (GINA), obecnie leczenie astmy opiera się na dwóch grupach leków lekach działających doraźnie, szybko rozszerzających oskrzela i ułatwiających oddychanie ( krótko działające beta2-mimetyki, tzw. SABA) lekach o działaniu przeciwzapalnym, czyli oddziałujących na przewlekły stan zapalny w drogach oddechowych, będący przyczyną dolegliwości (są to przede wszystkim wziewne glikokortykosteroidy). Lekami przeciwzapalnymi pierwszego rzutu w każdym przypadku astmy, uznawanymi obecnie za najskuteczniejsze w kontroli tej choroby, są właśnie wziewne glikokortykosteroidy (ICS). Wziewne glikokortykosteroidy poprawiają czynność płuc i zmniejszają wrażliwość układu oddechowego, zapobiegając zaostrzeniom lub znacznie je osłabiając. Tym samym mają korzystny wpływ na jakość życia pacjentów. INHALATOR - rodzaje. Inhalator ciśnieniowy, proszkowy, pneumatyczny i ultradźwiękowy Drugą grupą leków są długo działające (przez około 12 godzin) wziewne beta2-mimetyki (LABA), które rozszerzają oskrzela, redukując ich napięcie i obrzęk błony śluzowej. Nie stosuje się ich w monoterapii, lecz zwykle w skojarzeniu z ICS. U pacjentów, u których ta terapia nie daje oczekiwanych efektów, włącza się niekiedy długo działające leki przeciwcholinergiczne, także rozszerzającej oskrzela. Do leków przeciwzapalnych należą też leki antyleukotrienowe, również stosowane w terapii skojarzonej. Doraźnie – dla szybkiego złagodzenia objawów astmy, podaje się także leki z grupy beta2-mimetyków, ale krótko działających (SABA) oraz z grupy leków przeciwcholinergicznych – skuteczne krócej (do 46 godzin) niż leki długo działające, ale dające prawie natychmiastowy efekt. Niestety, wielu chorych zapomina, jakie jest znaczenie słowa „doraźne” i nadużywa leków SABA, nie stosując przy tym działających długotrwale leków przeciwzapalnych. Takie postępowanie prowadzi do nasilenia choroby. Chcąc poprawić tę sytuację, po 50-latach traktowania beta2-mimetyków (SABA) jako głównych leków doraźnych, likwidujących objawy, 12 kwietnia 2019 roku GINA opublikowała aktualizację do swoich zaleceń na temat leczenia astmy. Zgodnie z nimi, w trosce o bezpieczeństwo pacjentów, GINA zaleca zaleca doraźne stosowanie małych dawek wziewnego GKS/FORMOTEROLU w jednym inhalatorze jako preferowaną metodę leczenia doraźnego na wszystkich stopniach zaawansowania choroby (GINA 1–5), a dotychczas stosowane SABA przesuwa jedynie na miejsce leczenia alternatywnego. GINA wyraźnie podkreśla, że żaden chory z rozpoznaną astmą oskrzelową nie może być leczony bez użycia leku przeciwzapalnego – steroidu wziewnego. Istnieje jednak grupa pacjentów, którym standardowe leczenie nie przynosi ulgi. Grono międzynarodowych ekspertów, w tym GINA, szacuje, iż na astmę ciężką cierpi 3,7 % chorych. W Polsce tę postać choroby ma kilka tysięcy osób. Tymczasem programem lekowym, który umożliwia bezpłatny dostęp do nowoczesnych terapii biologicznych mepolizumabem i omalizumabem, objętych jest zaledwie kilkuset pacjentów. Aktualnie funkcjonuje w Polsce 50 ośrodków leczenia astmy ciężkiej finansowanych przez NFZ. Najczęściej są to wybrane oddziały alergologiczno-pulmonologiczne zlokalizowane w każdym województwie. Do niedawna przy nieskuteczności klasycznego leczenia wdrażano terapię doustnymi glikokortykosteroidami, które (w przeciwieństwie do glikokortykosteroidów wziewnych) mają wiele poważnych działań niepożądanych, toteż terapia nimi musi być jak najkrótsza. Obecnie GINA zaleca, by w przypadku astmy ciężkiej, niepoddającej się leczeniu inhalacyjnemu, sięgać od razu po leki biologiczne – które są nie tylko skuteczne, ale też bezpieczne. dr. n. med. Piotr Dąbrowiecki, alergolog z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii WIM, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP Czy astmę można wyleczyć? - Wyleczyć nie, ale można na tyle zaleczyć, że będzie ona miała praktycznie bezobjawowy przebieg. Wówczas mówimy o astmie całkowicie kontrolowanej, czyli skutecznie prowadzonej. Ale aby tak mogło być, potrzebna jest świadomość chorego i jego współpraca z lekarzem. A z tym, niestety, nie jest dobrze. Ponad połowa chorych na astmę w Polsce nie wie, że na nią choruje. Wielu chorych nie przyjmuje leków zgodnie z zaleceniami, wielu niewłaściwie posługuje się inhalatorem. Wielu odstawia leki, kiedy tylko następuje lekka poprawa. A są i tacy, którzy nie potrafią rzucić palenia, a tytoń obniża skuteczność sterydów. I wówczas trzeba podawać ich więcej, by osiągnąć pożądany efekt terapeutyczny, co wiąże się z niekorzystnymi objawami ubocznymi. Astma - leki biologiczne Od kilku lat istnieje alternatywa – nowoczesne leki biologiczne, oddziałujące na mechanizmy powstawania astmy. Pozwalają one na kontrolę astmy i powrót do normalnego życia. W Polsce dostępny jest program leczenia ciężkiej astmy dwoma lekami biologicznymi – omalizumabem i mepolizumabem. W Europie zarejestrowane są jeszcze inne leki – benralizumab i reslizumab, do tej pory nie refundowane w Polsce. - W wielu badaniach klinicznych udowodniono, że w zdecydowany sposób poprawiają kontrolę choroby: zmniejszają nasilenie objawów, dawki sterydów systemowych, liczbę zaostrzeń, hospitalizacji, wezwań pogotowia ratunkowego czy wizyt w SOR - mówi dr. hab. n. med. Maciej Kupczyk, prof. nadzw. Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, z Kliniki Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, prezydentem elektem Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. - U niektórych pacjentów widzimy poprawę parametrów wydolności układu oddechowego oraz rzadsze występowanie infekcji. W praktyce przekłada się to na istotną poprawę jakości życia pacjentów. A co istotne – wyniki tych badań mają potwierdzenie w naszych obserwacjach klinicznych po wprowadzeniu terapii biologicznej do codziennej praktyki. Nie mamy dziś wątpliwości, że jest to optymalny sposób leczenia w grupie pacjentów z astmą ciężką - przekonuje specjalista. Program lekowy umożliwiający bezpłatne leczenie biologiczne astmy ciężkiej jest aktualnie prowadzony przez 50 ośrodków zlokalizowanych w każdym województwie, jednak liczba pacjentów korzystająca z terapii wciąż jest zbyt mała. Dostęp pacjentów do terapii biologicznych jest utrudniony z uwagi na konieczność ścisłego stosowania się do zapisów programu, brak współpracy lekarzy specjalistów z prowadzącymi program lekowy, duże odległości do ośrodków, małą świadomość choroby czy wreszcie nadmierne obciążenie lekarzy dokumentacją medyczną związaną z przyjęciem nowych pacjentów. Zdaniem specjalistów, z programów lekowych powinno korzystać znacznie więcej osób. GINA w swoich najnowszych wytycznych przypomina, że dla chorych na ciężką postać astmy „istnieje szybko rozwijający się zestaw terapii biologicznych, które mogą znacznie zmniejszyć ciężkie zaostrzenia i poprawić jakość życia”. Z terapii powinni korzystać chorzy z astmą ciężką, oporną na konwencjonalne terapie wziewne. By przyspieszyć rozpoznanie, GINA planuje wydać w niedługim czasie kieszonkowy przewodnik dla lekarzy do oceny i leczenia pacjentów z trudną do leczenia i ciężką astmą. dr. n. med. Piotr Dąbrowiecki, alergolog z Kliniki Chorób Infekcyjnych i Alergologii WIM, przewodniczący Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP Co robić, jeśli chorzy nie wypełniają zaleceń lekarzy? - Brak współpracy ze strony pacjentów i nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich to problem pojawiający się szczególnie u chorych, którzy nie mają wiedzy na temat choroby. Edukacja, czyli szkolenie chorych w zakresie podstawowych wiadomości na temat astmy, wzbogacone o temat aerozoloterapii, czyli jak prawidłowo posługiwać się lekami wziewnymi, a także plan leczenia przewlekłego i terapii zaostrzeń to baza, o którą możemy oprzeć prawidłowe zarządzanie chorobą w domu. Chorzy po takich szkoleniach mają o połowę mniej zaostrzeń choroby, ich stopień kontroli astmy poprawia się znacząco. Najlepsza edukacja to ta u własnego doktora w gabinecie, ale nie zawsze jest czas na dłuższą rozmowę. Astmatyk może skorzystać ze szkoleń dla chorych na astmę, które są organizowane w oddziałach zajmujących się terapią astmy. Astma a dieta i sport Każda choroba przewlekła wymaga odpowiedniego sposobu odżywiania. Z badań wynika, że osoby spożywające więcej witaminy C i E, beta-karotenu, flawonoidów, magnezu, selenu oraz kwasów omega-3 łatwiej kontrolują astmę i rzadziej mają ataki duszności. Dieta uboga w te substancje źle wpływa na kondycję płuc. Przyczynia się też do osłabienia organizmu, a więc sprzyja groźnym dla astmatyków chorobom wirusowym. Dlatego na talerzu powinny się znaleźć świeże owoce i zielone warzywa, tłuste ryby (łosoś, makrela), oliwa oraz czosnek i cebula. Unikaj natomiast konserwantów i sztucznych barwników, ponieważ mogą zaostrzać objawy choroby. Jeśli choroba nie ma ciężkiego przebiegu, a tylko czasem pojawiają się kłopoty z oddychaniem, nie rezygnuj z uprawiania sportu. Nawet osoby z astmą wysiłkową (wyzwalaną przez wysiłek fizyczny) powinny ćwiczyć. Jeśli boisz się ataku duszności, przed znacznym wysiłkiem fizycznym przyjmij lek rozkurczający oskrzela. Systematyczne ćwiczenia, zwłaszcza aerobowe (wykonywane w jednostajnym, rytmicznym tempie), korzystnie wpływają na układ krążeniowo-oddechowy. Silne emocje mogą zaostrzyć astmę. Potwierdzają to badania: stresujące zdarzenie nawet 5-krotnie zwiększa ryzyko wystąpienia ataku duszności. Dlatego trzeba sobie wypracować własne sposoby walki z nadmiernym stresem. Istotne jest i to, aby opanować w sobie stały lęk przed napadem duszności. Osobom cierpiącym na astmę dobrze robi joga, medytacje. Ale nie jest ważne, którą z technik wybierzesz, istotne, aby była skuteczna i w krótkim czasie pozwalała ci otrząsnąć się z codziennych problemów. WARTO WIEDZIEĆ: Astma steroidooporna - przyczyny i leczenie Astma sercowa (dychawica sercowa) - objawy, leczenie Stan astmatyczny - objawy, leczenie, pierwsza pomoc Atak astmy - jak pomóc choremu złapać oddech Urlop w GÓRACH dobry na astmę Organizacja Pacjentów i Osób Wspierających Chorych na Astmę Ciężką „Odzyskać Oddech” ( powstała, by pomagać osobom najciężej dotkniętym przez astmę oraz edukować w zakresie astmy pacjentów chorych na jej lżejszą postać, a także osoby zupełnie zdrowe. Historie członków Stowarzyszenia są dowodem tego, jak szybko niewłaściwie leczona lub zbagatelizowana choroba może zawładnąć całym życiem człowieka. Witaj! Astma oskrzelowa jest najczęstszą chorobą przewlekłą wieku dziecięcego. Częstotliwość jej występowania ocenia się na 5-10%. Na wzrost częstości występowania astmy oskrzelowej mają wpływ takie czynniki środowiskowe jak: zanieczyszczenia powietrza, dym papierosowy, nadmierna ekspozycja na alergeny wewnątrzdomowe, dieta, infekcje oraz poprawa standardów życia. Ostatnie badania mówią, że jeśli czynniki te zadziałają pod koniec ciąży lub w pierwszych miesiącach życia to ryzyko wystąpienia astmy oskrzelowej oraz chorób z kręgu atopii jest większe. Najwięcej kontrowersji budzą infekcje wirusowe, które przez wiele lat, obok zanieczyszczeń środowiska, uważane były za najważniejsze czynniki odpowiedzialne za wyzwalanie objawów astmy oskrzelowej u dzieci. Z ostatnich badań epidemiologicznych wynika, że astma oskrzelowa rzadziej występuje u dzieci z rodzin o niskim statusie społeczno-ekonomicznym i z rodzin wielodzietnych. Być może wiąże się to z częstszym narażeniem na infekcje, które mają prawdopodobnie efekt protekcyjny w stosunku do występowania objawów alergii. Cytuj #1 Napisany 11 kwiecień 2011 - 11:10 Cześc. Moja młodsza siostra przez kilka miesięcy delikatnie kaszlała. Jednak z czasem kaszel zrobił się coraz bardziej męczacy. Doszła rownież infekcja gardła. Lekarz zrobił badania. Ma astmę oskrzelową. Jestem przerażona, bo sama musze się opiekowac swoją siostrą. Jakie leczenie stosuje się wobec dzieci chorych na astmę oskrzelowa? 0 Wróć do góry Doradca KFD Doradca KFD KFD pro Siemka, sprawdź ofertę specjalną: Poniżej kilka linków do tematów podobnych do Twojego: #2 Napisany 11 kwiecień 2011 - 15:18 Witam wszystkich. Astma bardzo dobrze poddaje się leczeniu zwłaszcza u dzieci. Antybiotyki to metoda cud! W większości wypadków, po dokładnym zastosowaniu się do zaleceń lekarza, choroba ta przestaje sprawiać na co dzień problemy z tego co zauwazyłam u siebie . 0 Wróć do góry #3 Napisany 11 kwiecień 2011 - 16:25 Siema. Przy badaniu i lekarzu należy wspomniec o alergiach i chorobach wcześniejszych dziecka. Poza cukrzycą niewiele jest chorób, w których regularne przyjmowanie leków na astme oskrzelową miałoby aż takie znaczenie. Jeśli chory przyjmuje tę reguły do wiadomości, nie będzie zagrożony nieoczekiwanymi napadami astmy. 0 Wróć do góry #4 Napisany 11 kwiecień 2011 - 19:49 Witam . Wyróżnia się dwa głowne rodzaje leków przeciwastmatycznych: - leki zapobiegawcze, - leki rozszerzające oskrzela (likwidujące duszność). Oba rodzaje leków produkowane są w postaci preparatów stosowanych do wdychania, aby lek docierał w pierwszej kolejności tam, gdzie potrzebne jest jego działanie. 0 Wróć do góry Artykuł poglądowy, przeznaczony dla lekarzy, poświęcony astmie oskrzelowej- jednej z najczęstszych chorób układu oddechowego u dzieci. W drugiej części omówiono podstawowe zasady różnicowania i klasyfikacji astmy oraz zalecenia odnośnie profilaktyki i leczenia astmy u U DZIECIIm młodsze dziecko, tym więcej przyczyn świszczącego oddechu. Do najważniejszych należą: mukowiscydoza, nawracające aspiracje mleka do drzewa oskrzelowego, zespół dyskinetycznych rzęsek, pierwotne niedobory odporności, wrodzone wady serca, wrodzone wady układu oddechowego, aspiracja ciała ważnym badaniem, służącym do wykluczenia alternatywnych przyczyn świszczącego oddechu u dziecka jest zdjęcie klatki piersiowej. Nie wolno zapominać o wykonywaniu próby potowej, zwłaszcza u dzieci z zaburzeniami ze strony układu pokarmowego i nieprawidłowym stanem odżywienia. Początek napadów świszczącego oddechu u dzieci poniżej 2 roku życia nie pozwala jednoznacznie rozpoznać astmy. Rozpoznanie to jest bardziej prawdopodobne przy stwierdzeniu alergii u rodziców i innych cech choroby alergicznej, np. atopowego zapalenia skóry - u dziecka. KLASYFIKACJA ASTMYWykazano, że klasyfikacja oparta na klinicznych wykładnikach ciężkości choroby koreluje z histopatologicznymi wskaźnikami zapalenia dróg oddechowych. Klasyfikacja ta opiera się na objawach klinicznych, zużyciu krótko działającego leku rozszerzającego oskrzela i obiektywnych parametrach czynności płuc. Klasyfikacja jest czterostopniowa. Stopień 1 – astma sporadyczna, stopień 2 – astma przewlekła lekka, stopień 3 – astma przewlekła umiarkowana, stopień 4 – astma przewlekła ciężka. Jeżeli chory w chwili oceny już jest leczony, klasyfikację przeprowadza się w oparciu o stosowane dotąd leczenie i aktualne objawy CHORYCHEdukacja chorych jest procesem ustawicznym. Chory powinien zaakceptować swoją chorobę, ale nie przyzwyczajać się do dolegliwości. Systematyczne leczenie przeciwzapalne w astmie pozwala zdecydowanej większości chorych na prowadzenie normalnego życia i na dowolną aktywność fizyczną. Pacjent powinien nauczyć się kontrolować swoją chorobę i doraźnie modyfikować leczenie w sytuacjach ASTMYPrzebieg astmy należy oceniać na podstawie objawów, parametrów czynności płuc i zapotrzebowania na leki. Ważną i praktycznie użyteczną metodą jest codzienny pomiar wartości EKSPOZYCJI NA CZYNNIKI RYZYKAInterwencja farmakologiczna nie wyczerpuje możliwości leczenia astmy. Należy dążyć do zapobiegania chorobie i jej zaostrzeniom. W przypadku astmy sezonowej istotne jest wykrycie alergenów, wyzwalających zaostrzenie choroby. Skórne testy i w uzasadnionych przypadkach badanie specyficznych IgE w surowicy służą do wykrycia uczulających alergenów. Program prewencji pierwotnej zakłada brak kontaktu dziecka z potencjalnie uczulającymi alergenami już w okresie praktyce próbowano stosować dietę hipoalergiczną u ciężarnych matek, ale obecnie ten sposób postępowania nie jest zalecany. Po urodzeniu dziecka najlepszym sposobem prewencji pierwotnej jest karmienie naturalne. Nie ma zgodności poglądów co do wpływu zakażeń wirusowych na rozwój astmy. Wydaje się nawet, że nawracające infekcje wirusowe, ale inne niż zakażenia dolnych dróg oddechowych, mogą chronić przed rozwojem na dym tytoniowy, zarówno w łonie matki jak i po urodzeniu, zwiększa ryzyko chorób przebiegających ze świszczącym oddechem. Cenną metodą prewencji wtórnej jest immunoterapia swoista, która może zapobiec rozwinięciu się astmy. Prewencja trzeciorzędowa polega na unikaniu alergenów pogarszających przebieg astmy, np. niektórych pokarmów, leków, alergenów wewnątrz leczeniu astmy, która jest przewlekłym schorzeniem zapalnym oskrzeli, należy przede wszystkim stosować przeciwzapalne leki kontrolujące chorobę. Do leczenia zaostrzeń choroby służą leki stosowane doraźnie. Glikokortykosteroidy są obecnie najskuteczniejszymi lekami przeciwzapalnymi w leczeniu astmy. Powodują one poprawę czynności płuc, zmniejszają nadreaktywność oskrzeli, objawy choroby oraz częstość i ciężkość zaostrzeń. Ponadto poprawiają jakość razie zaostrzenia choroby, zamiast zwiększania dawki glikokortykosteroidu wziewnego, należy dołączyć inny lek kontrolujący chorobę. Dołączenie leku z grupy długo działających beta2 – mimetyków zmniejsza objawy astmy, w tym nocne, poprawia czynność płuc i zmniejsza częstość stosowania krótko działających beta – mimetyków. Nedokromil sodu stosowany może być stosowany zapobiegawczo przed wysiłkiem fizycznym lub ekspozycją na zimne powietrze, jeżeli te czynniki są przyczyną skurczu oskrzeli. Teofilina o przedłużonym uwalnianiu stosowana przewlekle w niedużych dawkach wywiera efekt przeciwzapalny. Ze względu na możliwość działań ubocznych, leczenie teofiliną powinno być nadzorowane przez okresowy pomiar stężenia leku we krwi. Rola leków przeciwleukotrienowych jest przedmiotem badań. U niektórych chorych dołączenie leku przeciwleukotrienowego pozwoliło na zmniejszenie dawki wziewnego glikokortykosteroidu. Wygodna i w pełni akceptowana, zwłaszcza przez dzieci, jest doustna forma tego leku. Leki przeciwhistaminowe mogą wywierać korzystny wpływ u pacjentów z astmą i towarzyszącym nieżytem nosa. Immunoterapia swoista jest skuteczną metodą leczenia chorych na astmę, lecz decyzję o podjęciu tej formy leczenia powinien podjąć doświadczony stosowane doraźnie w leczeniu astmy powodują szybkie ustąpienie duszności. Do tej grupy leków należą: szybko działające beta2 – mimetyki wziewne, leki przeciwcholinergiczne, teofilina krótkodziałająca, a także doustne w leczeniu astmy jest leczenie stopniowe. Po osiągnięciu i utrzymaniu kontroli astmy przez co najmniej 3 miesiące należy spróbować zmniejszyć intensywność leczenia aż do ustalenia minimalnego zapotrzebowania na leki kontrolujące chorobę. U większości chorych na astmę sporadyczną, zaleca się stosować jedynie szybko działający beta2 – mimetyk wziewny. Astma przewlekła w postaciach: lekkiej, umiarkowanej i ciężkiej, wymaga codziennego stosowania glikokortykosteroidu wziewnie we właściwych dawkach. Glikokortykosteroid powinien być podawany z beta2 – mimetykiem długo rozszerzającym oskrzela, ze względu na korzystny wzajemny patomechanizm tych leków i kliniczną synergię działania w farmakoterapii astmy u dzieci zasadniczo nie różnią się od obowiązujących u dorosłych. U dzieci z rozpoznaną astmą należy wcześnie włączyć leczenie przeciwzapalne (glikokortykosteroidy wziewnie), dla osiągnięcia dobrej kontroli astmy. Kromony nie nadają się do tego celu. Ważnym zagadnieniem jest wybór odpowiedniego sposobu podawania dziecku leku. Najmłodszym dzieciom z astmą leki wziewne powinny być podawane przez tubę lub w nebulizacji. Ten sposób podawania leków minimalizuje ogólnoustrojowe działanie glikokortykoidów. Przyjmuje się, że bezpieczna dla dziecka z astmą dobowa dawka glikokortykoidu w postaci aerozolu nie powinna przekroczyć 400 ug. Astma to przewlekła choroba zapalna układu oddechowego, na którą cierpi ponad 300 milionów osób na całym świecie. Dotyka ona starszych, jak i dzieci – niezależnie od wieku. W ostatnich latach obserwuje się wzrost ilości zachorowań, szczególnie w krajach rozwijających się. Astma sprawia wiele problemów pacjentom. To choroba, która może skutecznie obniżyć jakość życia, jeśli jest nieodpowiednio leczona. Problematyczna staje się kwestia kontrolowania objawów, gdyż bardzo dużo zależy od pacjenta. Niekiedy bywa, że nawet w stosunkowo dobrze ustabilizowanej chorobie, pojawiają się nagłe ataki, czyli zaostrzenia choroby, z którymi pacjent musi sobie poradzić [1-2].Astma oskrzelowa: objawy niecharakterystyczne oraz klasyczne Objawy astmy oskrzelowej u dorosłych, jak i u dzieci wynikać będą ze stanu zapalnego dróg oddechowych. Są to oddech,duszność,uczucie ucisku w klatce piersiowej, u wszystkich chorych będą występować wszystkie objawy jednocześnie. Bardzo często pierwszym objawem zaczynającej się astmy jest np. sam kaszel (o innych przyczynach kaszlu przeczytasz także: Kaszel — przyczyny oraz sposoby leczenia). Intensywność objawów będzie zależeć od stopnia kontroli choroby. To, co jest typowe dla tej jednostki chorobowej to fakt, że symptomy nasilają się przy wysiłku fizycznym, czy stresie. Jeśli u podłoży rozwoju tej choroby u danej osoby leży alergia, to objawy będą też nasilać się po kontakcie z alergenem. Dodatkowo charakterystyczny jest fakt, że objawy są intensywniejsze w nocy i nad ranem. Objawy astmy mogą też nasilać się po kontakcie z dymem tytoniowym, czy na skutek zanieczyszczeń zawieszonych w powietrzu. Często też objawy przybierają na sile, jeśli u astmatyka pojawi się infekcja dróg oddechowych. Czasem nawet zwykłe sezonowe przeziębienie może spowodować zaostrzenie symptomów i pogorszenie kontroli astmy [1].Astma i ataki dusznościNajbardziej charakterystycznym objawem, z którym kojarzy się astma to napad duszności. Taki atak rozpoczyna się uczuciem ucisku i rozpierania w klatce piersiowej, które następnie przechodzi w duszność. Aby skutecznie opanować atak duszności, trzeba zachować spokój i przyjąć lek rozkurczający oskrzela. Pozwoli to w krótkim czasie swobodnie oddychać. Astmatyk powinien mieć przy sobie lek wziewny do zastosowania doraźnie w razie duszności. Podczas takiego ataku najlepiej stać lub siedzieć (gdyż leżenie może utrudniać oddech) i odczekać dłuższą chwilę aż wszystko wróci do normy [1].Diagnoza astmy – czy jest prosta?Astma to bardzo zróżnicowana choroba, której nie da się prosto zdiagnozować jedynie na podstawie objawów. Niezbędne są dodatkowe badania, spirometria. Dodatkowo występują różne rodzaje astmy, co utrudnia postawienie diagnozy. Jednak ogólnie objawy astmy związane są z układem oddechowym i chory może cierpieć na takie rzeczy, jak:świszczenie podczas oddychania,trudności ze złapaniem oddechu oraz płytki oddech,uczucie ciężkości (ucisku) w klatce piersiowej, wyżej wymienionym objawom, towarzyszą poniższe sytuacje, to dodatkowo zwiększa to prawdopodobieństwo diagnozy choroby:występowanie więcej niż jednego symptomu,zaostrzanie się objawów w nocy lub nad ranem,zmieniająca się ilość i intensywność występowania symptomów [4].Leki na astmę na receptę Kluczowy dla skutecznej kontroli i leczenia astmatyka jest schemat leczenia, który lekarz ustala z pacjentem. W tym przypadku edukacja pacjenta co do tego jak i kiedy sięgać po dane leki daje bardzo dobre efekty. W leczeniu astmy niektóre preparaty są stosowane w sposób ciągły, a inne tylko doraźnie w zaostrzeniach choroby. Ponadto pacjent powinien wiedzieć jak reagować na ataki duszności oraz jak modyfikować leczenie w przypadku zaostrzeń i kiedy zgłaszać się do na astmę możemy podzielić na leki pozwalające kontrolować chorobę i leki stosowane doraźnie w przypadku zaostrzeń. Leki kontrolujące chorobę przeznaczone są do stosowania ciągłego, niezależnie od tego, czy objawy są obecne. Są to:Glikokortykosteroidy wziewne — najważniejsze leki stosowane w astmie, hamują proces zapalny w oskrzelach (np. Nebbud, Pulmicort).Długo działające β2-mimetyki — rozkurczają oskrzela, a ich działanie utrzymuje się przez wiele godzin (np. Serevent, Pulmoterol).Leki przeciwleukotrienowe — hamują szkodliwe działanie leukotrienów (zapalnych substancji, które nasilają skurcz oskrzeli i stan zapalny, np. Montelukast)Teofilina — rozszerza oskrzela i działa — leki wykazujące słabe działanie doustne — jedna z podstawowych grup leków wykorzystywana w leczeniu zaostrzeń. W leczeniu przewlekłym są stosowane wtedy, gdy inne metody nie przynoszą skutku. Przewlekłe stosowanie powoduje liczne działania niepożądane, dlatego sięga się po nie tylko w uzasadnionych przypadkach (np. Metypred).Leki stosowane doraźnie, w zaostrzeniach choroby to substancje, które szybko umożliwiają swobodny oddech. Nie leczą procesu zapalnego, a jedynie rozszerzają oskrzela, zmniejszając nasilenie objawów. Najczęściej stosowane są krótko działające β2-mimetyki. Preparaty do stosowania doraźnego w zaostrzeniach najlepiej mieć zawsze przy sobie [3,5].Leczenie astmy: zasady postępowaniaPomimo tego, że astma została przedstawiona jako choroba, która uprzykrza życie pacjentom, to jednak świadomy chory, może z sukcesem kontrolować objawy najnowszych, międzynarodowych rekomendacji w kwestii leczenia astmy (GINA), objawy chorobowe podzielone są na 5 poziomów. Specjaliści podkreślają, że farmakoterapia jest wymagana nawet przy łagodnej astmie, gdyż również w takim przypadku mogą pojawić się zagrażające życiu zaostrzenia [4].Poziom 1 i 2Jeśli objawy astmy występują rzadziej niż 4 do 5 razy na tydzień, to chorobę klasyfikuje się na poziomie 1 lub 2. Generalnie schemat leczenia jest identyczny, dlatego każda nowo rozpoznana astma powinna być leczona według tego schematu [2].Pacjenci od 12. roku życia i dorośli powinni przyjmować doraźnie, czyli podczas wystąpienia objawów, lek wziewny. Rekomenduje się stosowanie małych dawek wziewnego glikokortykosteroidu (wGKS) wraz z formoterolem (długodziałający ß2-mimetyk, LABA) w preparacie złożonym (np. budezonid + formoterol: Airbufo Forspiro, Bufar Easyhaler, Bufomix Easyhaler, DuoResp Spiromax, Symbicort lub dipropionian beklometazonu + formoterol: Fostex). Ważne, aby substancje lecznicze znajdowały się w jednym inhalatorze, gdyż poprawia to efektywność terapii. Minimalizuje się ryzyko pominięcia dawki przez pacjenta [2].Formoterol to nie jedyny LABA, którego wykorzystuje się w terapii. Pacjenci stosują również salmeterol, który występuje w połączeniu z flutikazonem (Asaris, Salmex, Seretide 250) lub z budezonidem (Duastmin) [6].Połączenie wziewnego glikokortykosteroidu z formoterolem jest zalecaną strategią leczniczą, jednak jeśli pacjent stosuje jako LABA inny lek niż formoterol (np. opisany powyżej salmeterol) to wtedy stosowanie wGKS + formoterol jest przeciwwskazane. Jako terapię doraźną włącza się krótkodziałający ß2-mimetyk (SABA), np. salbutamol (Ventolin) lub fenoterol (Berotec N 100) [2].Poziom 3W przypadku braku kontroli astmy, czyli w sytuacji występowania objawów codziennie lub jeśli symptomy choroby wybudzają pacjenta ze snu przynajmniej raz na tydzień, powinno się zmodyfikować farmakoterapię. W takiej sytuacji wprowadza się niskie dawki zażywanych leków z poziomu 1, ale w terapii codziennej (przewlekłej), ustalonej przez lekarza. Leki przyjmujemy o określonych porach, niezależnie od występowania 4Jeśli powyższym objawom towarzyszy również osłabiona praca płuc, to terapia przechodzi na poziom 4. Farmakoterapia przebiega podobnie jak w punkcie 3, ale z użyciem średnich 5Jeśli nadal nie osiągnęliśmy kontroli objawów astmy, to powinno określić się fenotyp astmy oraz ewentualnie włączyć leczenie biologiczne. Najczęściej do terapii wprowadza się leki określane jako długodziałający antagoniści receptorów muskarynowych (LAMA), np. ipratropium, tiotropium, glikopironium lub umeklidynium. W niektórych przypadkach można pomyśleć nad włączeniem leków z poziomu 4, ale w dużych dawkach [2].Ipratropium (Atrodil, Atrovent N) stosuje się u dzieci powyżej 6. roku życia. W przypadku terapii osób dorosłych najczęściej wybiera się leki trójskładnikowe, takie jak:Mometazon + indakaterol + glikopironium, np. Enerzair + wilanterol + umeklidynium, np. Trelegy Ellipta, Temybric Ellipta [2]Warto pamiętać o tym, że w omawianym schemacie terapeutycznym, w przypadku poziomów od 3 do 5, jeśli pacjent dozna ataku astmy, to może zastosować doraźnie wziewny glikokortykosteroid z formoterolem w małej dawce [2].Małe i duże dawki – jak się połapać?Kwestie związane z częstotliwością stosowania leków i wielkością dawek powinien wyjaśnić lekarz prowadzący, jednak warto zapoznać się z rekomendacjami przedstawionymi w poniższej 1. Dawkowanie wziewnych glikokortykosteroidów [2].Dorośli i dzieci 12+Całkowita dobowa dawka wziewnego glikokortykosteroidu [µg]NiskaŚredniaWysokaDipropionian beklometazonu (dawka zależy również od rodzaju inhalatora!)100 – 500> 200 – 1000> 1000Budezonid200 – 400> 400 – 800> 800Cyklezonid80 – 160> 160 – 320> 320Furoinian flutykazonu100200Propionian flutikazonu100 – 250> 250 – 500> 500Furoinian mometazonu (dawka zależy również od rodzaju inhalatora!)200 – 400400Astma – zalecenia a realiaPamiętajmy o tym, że powyższy schemat farmakoterapii dotyczy osób dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia. Odmienne leczenie stosuje się u młodszych dzieci. Astma jest skomplikowaną chorobą, dlatego rekomendacje, to jedynie wyznacznik prawidłowej drogi. Lekarz prowadzący na podstawie objawów występujących u chorego i odpowiedzi pacjenta na dane leki, może modyfikować terapię, tak aby osiągnąć jak najlepsze astmyZwiększone zapotrzebowanie na leki stosowane doraźnie (konieczność stosowania inhalacji częściej niż zwykle, szybsze zużywanie opakowania leku) może świadczyć o pogorszeniu kontroli choroby i jest wskazaniem do zgłoszenia się do lekarza w celu zmodyfikowania terapii podstawowej. Dodatkowo warto też zwrócić uwagę na leki stosowane przez chorego na inne, niezwiązane z astmą dolegliwości (o tym przeczytasz także: Astma aspirynowa a leki przeciwbólowe).4 maja przypada Światowy Dzień Astmy. Ustanowiono go w celu zwrócenia uwagi na tę, jakże częstą chorobę. Głównym założeniem Globalnej Inicjatywy na rzecz Astmy (GINA), która zainicjowała obchody Dnia Astmy, jest nie tylko zwiększenie edukacji na temat choroby i jej objawów, ale też zwrócenie uwagi na potrzebę kontroli choroby. Odpowiednia edukacja pacjentów, dobra współpraca z lekarzami, to lepsza kontrola choroby, a co za tym idzie poprawienie komfortu życia chorych [7].

astma oskrzelowa u dzieci forum